پرسش و تمرين

‏1 - فرق بين مشتق و جامد اصل و مشتق اصل و جامد را بيان كنيد.

2 -سه دسته كلمات همجنس ذكر كنيد.

3 -در دسته‏هاى زير حروف اصلى و زائد را معين كنيد خروج خارج اخراج مخرج خرج خراج خراج مخارج صبر اصطبار صبور صابرين يصبر اصبر صابر سؤال مساله سائل مسائل مسؤول سؤالات.

4 -بناء كلمات زير را معين كنيد حسن حسين صابر صبر درهم دراهم دريهم خرج خروج خارج قمطر قرطعب برثن صدق صديق.

5 -اسم چند بناء دارد و فعل چند بناء براى هر كدام از ابنيه چند مثال جديد بزنيد

وزن و قواعد آن‏

براى اينكه حروف اصلى كلمه از حروف زائد مشخص شود سه حرف ف ع ل را بترتيب بجاى حروف اصلى بكار مى‏برند مثلا مى‏گويند كتب بر وزن فعل و علم بر وزن فعل است و همينطور...

در ساختن وزن كلمات قواعد زير بايد رعايت شود

1 - در مقابل حروف اصلى بترتيب ف ع ل قرار مى‏گيرد و اگر كلمه‏اى بيش از سه حرف اصلى داشته باشد لام وزن تكرار مى‏شود بنا بر اين وزن ثلاثى داراى يك لام و وزن رباعى داراى دو لام و وزن خماسى داراى سه لام خواهد بود مثلا سال بر وزن فعل درهم بر وزن فعلل سفرجل بر وزن فعللل است.

2 -اگر در كلمه‏اى حرف زائد بود چنانچه حرف زائد تكرار حرف اصلى باشد مثل سلم و جلبب در وزن نيز حرفى كه مقابل حرف تكرار شده قرار مى‏گيرد تكرار مى‏شود مانند سلم فعل و جلبب فعلل و اگر چنين نبود خود زائد را در وزن مى‏آورند مانند عالم فاعل و معلوم مفعول.

3 -حركت هر كدام از حروف وزن بايد مانند حركت همان حرفى باشد كه در مقابل آن قرار مى‏گيرد بنا بر اين علم بر وزن فعل و عليم بر وزن فعيل و علوم بر وزن فعول خواهد بود مگر اينكه حركت بر اثر قواعد اعلال و غيره كه خواهد آمد