• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
  • تعداد بازديد :
  • 470
  • يکشنبه 1385/12/13 ساعت 11:22
  • تاريخ :

زندگانی سیاسی حضرت رضا(ع) به روایت مدیرگروه تاریخ و سیره مركز مطالعات حوزه علمیه قم

حضرت حجت الاسلام والمسلمین حسنلو كوتاهی مراكز علمی را علت اصلی بی‌توجهی به اندیشه‌های سیاسی امام رضا و سایر ‏ائمه دانست و گفت: دولت باید در زمینه الگوبرداری از ‏سیره امام با هوشیاری كامل عمل كند و با درك شرایط به پاسخگویی به ‏شبهات فكری بپردازد.

حجت‌الاسلام حسنلو، مدیرگروه تاریخ و سیره مركز مطالعات حوزه علمیه قم ‏یكی از اهداف مامون از طرح مساله ولایتعهدی حضرت رضا (ع) را تحت نظر قرار دادن فعالیتهای امام و جدا كردن ایشان از پایگاه مردمی مدینه عنوان كرد و گفت: ایجاد بدبینی و تردید نسبت به امام كه از طریق القای تفكر قدرت طلبی امامان معصوم با سازش در برابر حاكمان بنی عباس برای رسیدن به قدرت به وجود می آمد و همچنین كاهش قیامها و یا انحراف بخشی از این شورش ها به سمت امام رضا (ع) از اهداف مامون برای تحمیل ولایتعدی به امام بود.
وی تصریح كرد: مامون جهت جلب و جذب جنبشهای علویان به سوی خود و در نهایت خاموش كردن آنها و نیز همراه داشتن یك ركن نیرومند علمی و معنوی در دستگاه حكومتی خود جهت ‏پاسخگویی به مشكلات و سوالاتی كه از سوی ادیان و مذاهب مختلف كه در این دوره متوجه ‏خلافت بود و به عنوان معضل علمی مطرح می‌شد و نیز استفاده از امام به عنوان برگ برنده ای ‏در مقابل عباسیانی كه طرفدار خلافت ‏امین بودند، ولایتعدی را به ایشان تحمیل كرد.
‏حجت الاسلام حسنلو یكی دیگر از اهداف مامون برای دعوت از امام و تحمیل ولایتعدی به ایشان را همراه نمودن خراسانیان و ایرانیان به پشتیبانی از خلافت مامون برای سركوب ‏مخالفان خواند و تصریح كرد: مامون با این اقدام از جهتی بهره برداری امام از فرصت اختلاف دو برادر (امین و مامون) و به دست گیری قدرت توسط ایشان جلوگیری كرد و از طرفی ‏اصلی ترین هدف خود یعنی مشروعیت دادن به حكومت و خلافت خود را پیگیری می كرد ‏چرا كه با این گزینه بسیاری از اهداف او تامین می‌شد و رسمیت می‌یافت.
‏‏مدیر گروه تاریخ و سیره مركز مطالعات و پژوهشهای حوزه علمیه با اشاره به وظیفه تاریخی امامان كه حراست از دین خدا است تحمیل ولایتعهدی را به قصد از بین بردن این جایگاه امامت و هم سو شدن امامت با خلافت ذكر كرد و افزود: با وجود اینكه مامون از آوردن آن حضرت قصد سیاسی و ‏دشمنی داشت اما حقانیت تمام ائمه را نسبت به خلافت و حكومت به اثبات ‌رسید.‏
وی به دلیل اصلی این كار مامون اشاره كرد و تصریح كرد: حكومت حق ائمه بوده و در آن روز این مساله كاملا برجسته و ‏روشن بود و مامون با این كار سعی داشت پاسخ ‏مثبتی به این ذهنیت عمومی بدهد، در واقع نشان دهد كه بنی‌امیه و بنی‌عباس حق ‏خلافت را از اهل بیت غصب كرده‌اند و اهل بیت از حقشان محروم بوده‌اند و اكنون مامون ‏این حق را از بنی‌امیه غاصب به زور شمشیر گرفته و به اهل آن برمی‌گرداند.
‏حجت الاسلام حسنلو خاطرنشان كرد: بنی‌عباس ظاهرا شعارشان جذب رضایت آل محمد بود و مامون قصد داشت با این حركت این ‏شعار را كه پدران و اجدادش به آن عمل نكرده بودند را عملی كند و از این طریق ‏شورشهای مردمی را كه به دلیل غاصب بودن بنی‌امیه و بنی‌عباس شكل گرفته بود فرو ‏نشاند اما این حركت تمامی خلفا و حكومتهای پیش و پس از مامون را زیر سوال ‌برد و ثابت كرد كه حق حكومت و خلافت در اسلام تنها برای امام معصوم است لذا از مساله ‏ولایتعهدی به عنوان نقطه عطفی در تاریخ اسلام شیعی نام برده می شود.
‏مدیر گروه تاریخ و سیره مركز مطالعات و پژوهشهای حوزه علمیه علت انتخاب امام رضا برای ولایتعهدی را توجه افكار عمومی به سمت ایشان به دلیل علم، فضیلت و كمال ایشان ذكر كرد و افزود: مامون كه خلیفه‌ای بسیار باهوش و موقعیت‌شناس و دانشمندی زیرك بود، ‏این واقعیت را دریافته بود كه امام بهترین گزینه است، چون برجستگی و پرتو نور او آنقدر ‏بود كه انوار دیگر در كنارش تلألویی نداشت.
حجت الاسلام حسنلو افزود: امام رضا نیز به این مساله اشاره فرموده‌اند و درخطاب به مامون چنین می فرمایند: اگر این خلافت مال توست و خدا برای تو قرار داده جایز نیست ‏لباسی كه خدا به تو پوشانده از خود خلع كنی و به دیگری بدهی و اگر مال تو نیست جایز ‏نیست آنچه مال تو نیست به دیگری ببخشی.
‏وی در خصوص اندیشه سیاسی امام رضا (ع) اظهار داشت: تبیین نشدن اندیشه سیاسی ائمه بزرگترین آفت مدیریت كشور است به ویژه در زمینه اندیشه سیاسی امام رضا(ع) پژوهشی ‏جامع و پاسخگو به سوالات زمان وجود ندارد و در این زمینه با خلا نسبی مواجهیم.

وی با تاكید بر تشكیل حكومت اسلامی به عنوان یكی از اندیشه‌های امام رضا (ع) آن ‏حضرت در جمع مردم نیشابور كه در مسیر حركت ایشان بود حدیث سلسله الذهب را ‏نقل می‌كند و كلمه توحید را قلعه مستحكم الهی معرفی كرده و شرایط آن را ‏برمی‌شمارد و می‌فرماید: من یكی از شروط آن هستم. امام با این اندیشه تمام آرزوهای ‏مامون را ناكام گذاشت و حكومت او را نامشروع اعلام كرد.‏

حجت الاسلام حسنلو با اشاره به شروط امام در پذیرش ولایتعهدی این اقدام ایشان را از همان ابتدا مخل حركت ‏مامون دانست و گفت: مامون برای فرو نشاندن شورش در كوفه و ... ‏خواست تا به امام نامه‌ای بنویسد، امام هم این كار را انجام نداد چرا كه با مامون شرط ‏كرده بود كه در عزل و نصب حكومت دخالتی نكند و باتدبیر امام این دوران و موقعیت كه برای رسیدن به اهداف دیگری پدید آمده بود تبدیل به موقعیتی برای تبیین هرچه بیشتر خط امامت برای مردم شد.

‏ وی سیاست پاسخ به شبهات توسط امام در مقابل این اندیشه مامون برای استفاده از قدرت سیاسی خود در جامعه جهت ایجاد ‏شبهات فكری و دینی را سبب مصونیت دین الهی از خطرات فكری دانست و خاطر نشان كرد: امروز باید مراكز علمی و كارگزاران دولتی در ترویج اندیشه‌های سیاسی ائمه ‏بكوشند، این در حالی است كه كوتاهی مراكز علمی علت اصلی بی‌توجهی به اندیشه‌های سیاسی امام رضا و سایر ‏ائمه شده است.

وی به عشق دیرینه و عمیق ایرانیان به اهل بیت (ع) و نیز توجه پیامبر، و اهل بیت (ع) به ایرانیان كه سبب ایجاد پیوندی ناگسستنی و بنیادین شده است، اشاره كرد و اظهار داشت: پیروزی ملت ایران در انقلاب اسلامی و ‏پایداری در مقابل تهاجم فرهنگی از این ریشه نشات می‌گیرد كه سرانجام این پایبندی و ‏رسیدن به تكامل است و مردم باید این پیام را دریافت كرده و قدر بدانند چرا كه این ملت با مكتب اهل بیت ‏‏(ع) زنده‌ است.
‏وی با اشاره به كیفیت حركت امام از مدینه به سوی خراسان گفت: با وجود اینكه این سفر به اجبار و تحت‌نظر بود اما سرشار از هدایت و نكات تبلیغی برای ‏مردم بود و ایران نیز كه به عنوان یكی از پایگاههای مهم شیعه به حساب می آمد با حضور ‏امام رضا (ع) روند روبه رشد تشیع در آن سرعت گرفت و اكنون نیز وجود مرقد ‏ایشان از نعمات الهی است.
حجت الاسلام حسنلو حركت امام رضا به ایران و وجد و شوق مردم ایران در استقبال از ایشان را پیام‌آور و نوید دهنده این نكته دانست كه روزی فرزند بزرگوارش مهدی (ع) ‏پس از ظهور در مكه با پیروزی به سوی ایران می آید و دل مردم را مملو از شادی می نماید.
‏مدیر گروه تاریخ و سیره مركز مطالعات و پژوهشهای حوزه علمیه قم معتقد است كه اهل بیت (ع) كه تمام دوره حیات خود را با مظلومیت و تحت‌نظر بودن سپری می كردند هیچگاه وظیفه تبلیغی خود را فراموش نمی كردند به طوری جایگاه امامت به عنوان قطب اصلی و مایه آرامش و امنیت عالم امكان مطرح می شد.
وی حضور امام ‏رضا (ع) در ایران را مصداقی از این روایت كه ''وجود حجت الهی بر روی زمین مایه امن و آرامش و آسایش است'' می داند و می گوید: پایه های امنیت و اركان علم در ایران با حضور امام رضا شكل گرفت و قم هم به بركت خواهر ‏ایشان منشا علم و معارف اسلامی در جهان شد.‏
این استاد حوزه علمیه قم استفاده دولت و كارگزاران از روشهای تبلیغی این امام (ع) را مهم ارزیابی كرد و گفت: دولت در زمینه الگوبرداری از ‏سیره امام باید با هوشیاری كامل عمل كند و با درك شرایط حساس برای پاسخگویی به ‏شبهات فكری و دینی از امكانات موجود استفاده كرده و بستر های لازم را به وجود بیاورد چنانكه در سیره امام نیز این روش ‏كاملاً برجسته است.
وی با اشاره به نحوه بیان معارف توحیدی توسط امام با بیانی فلسفی كه نمونه آن خطبه توحیدیه است كه در بین ‏دانشمندان بنی‌هاشم ایراد شده است، این بیان را نیاز آن دوره زمانی دانست و خواستار حمایت و پشتیبانی دولت از دانشمندان و پژوهشگران مراكز مختلف مانند مركز مطالعات و پژوهشهای حوزه علمیه برای پاسخگویی به شبهات فكری و تهاجم ‏فرهنگی به عنوان وظیفه ای مهم برای دولت شد.‏
وی افزود: دولت باید با الهام از سیره آن امام معصوم كه در موقعیتی كه دشمنی مثل مامون ایشان را وادار به قبول ‏ولایتعهدی كرده بود، بعد از پذیرش اجباری ذره‌ای از مواضع الهی و دینی خود دست ‏برنداشت. در مسئله هسته‌ای، اگر مجبور به پذیرش گفتگو با ‏مستكبران شد، نباید از مواضع فرهنگی و مصالح ملی دست بردارد.‏
وی معتقد است امام رضا (ع) در عصر خود به دلیل بروز دادن علوم الهی به ''عالم آل محمد'' معروف شد و با توصیه هایی به حكومت وقت برای صداقت در رفتار با مردم و امین بودن حاكم نزد مردم و نیز هشدار به مامون درباره خیانت كارگزاران، این عمل كارگزاران یعنی ارائه ‏گزارش های جعلی و غیرواقعی را از منظر امام رضا خیانتی بزرگ ‏می داند.
‏وی تصریح كرد: امروز هم باید دولت از كارگزارانی صادق بهره ببرد چرا كه در غیر این صورت پایگاه اجتماعی حاكم ضعیف می شود ‏
حجت الاسلام حسنلو بهترین و موثرترین شیوه تبلیغی كه امام از آن بهره برد را شیوه گفتگو و مناظره و مجادله خواند و اظهار داشت: دولت در این برهه برای عملی ‏شدن این راهبرد و روش تبلیغی باید با ایجاد زمینه‌های لازم فرصت را در رسانه‌های عمومی، مطبوعات و رسانه‌های الكترونیكی ‏ایجاد كند و فضای علمی دولت عباسی را كه البته با انگیزه ‏دشمنی اهل بیت (ع) بود و در نهایت به پیروزی امام در میدان های مجادله انجامید را ایجاد كند.
وی خاطر نشان كرد: شیوه تبلیغی دیگری كه برای مبلغان و مراجع تقلید و كارگزاران می‌تواند ‏مفید باشد این است كه با تاسی از شیوه امام رضا (ع) گاهی در میان مردم حضور ‏داشته باشند و ارتباط مستقیم با مردم برقرار كنند زیرا همین حضور برای مردم مایه ‏دلگرمی و انسجام است و زمینه همبستگی ملی را به وجود آورده و در ارشاد و هدایت مردم تاثیر بیشتری دارد.
وی افزود: پاسخ به پرسشها و شبهات یكی دیگر از شیوه هایی است كه امام در راه حفظ دین اعمال كرد. ‏حوزه‌های علمیه باید با یاری دولت این مهم را با جدیت دنبال كنند و در تمام نقاط ایران ‏پایگاههایی تاسیس كنند كه به سوالات و شبهات مردم و جوانان پاسخ دهند
حجت الاسلام حسنلو ادامه داد: امروزه پاسخ به ‏شبهات جوانان در دستور كار مراكز علمی پژوهشی نیست، دولت نیز از جهت پشتیبانی تاكنون ضعیف عمل ‏كرده و این بخش هم اكنون به صورت جدی مورد حمایت نیست. این مراكز باید ‏تقویت شوند همانگونه كه امام رضا (ع) با اینكه تحت نظر دشمن بزرگی چون مامون ‏زندگی می‌كرد از عهده این وظیفه برآمد و به تمام شبهات پاسخ داد حال چگونه با وجود امنیت و ‏آزادی كنونی و دولت اسلامی علما به این مساله توجه ندارند و نیروی خود را در ‏برخی كارهای غیرضروری صرف می‌كنند؟
شایان ذكر است 23 ذی القعده بنا بر روایتی سالروز شهادت حضرت امام رضا علیه السلام است.


UserName